EST. 2026 — บันทึกงานเซิร์ฟเวอร์จริง SYSADMIN · SECURITY · AI · DIRECTADMIN เล่มที่ 01
THE SYSADMIN ALMANAC
หน้าหลัก / Hardware / Controller Link สะดุดเป็นช่วง ไล่ด้วยคำสั่ง FINS อ่านตัวนับ error
Hardware

Controller Link สะดุดเป็นช่วง ไล่ด้วยคำสั่ง FINS อ่านตัวนับ error

โดย Ton-Or ·17 พ.ย. 2026·อ่าน 12 นาที
Controller Link สะดุดเป็นช่วง ไล่ด้วยคำสั่ง FINS อ่านตัวนับ error

เครือข่ายที่สะดุดเป็นช่วงแล้วกลับมาเอง ทิ้งร่องรอยไว้ในตัวนับของยูนิตสื่อสารเสมอ คำถามคือมีใครอ่านมันออกมาเก็บไว้ก่อนไฟดับรอบถัดไปหรือไม่

สรุปใน 1 นาที

อาการ/ปัญหา
เครือข่าย Controller Link สะดุดเป็นช่วงแล้วกลับมาเอง ไม่มีใครเก็บร่องรอย
ใครควรอ่าน
วิศวกรควบคุมที่ดูแล PLC OMRON บนเครือข่าย Controller Link
ทางแก้แบบสั้น
ส่งคำสั่ง FINS ด้วย CMND(490) จาก ladder อ่านตัวนับ CRC, token timeout และ data link ทุกนาทีแล้วเทียบส่วนต่าง ระวัง FINS สั่ง PLC อื่นหยุดได้
ข้ามไปขั้นตอน

พอดีผมทำงานวิจัยเรื่องเครือข่าย PLC ของ Omron อยู่ แล้วตั้งโจทย์ให้ตัวเองว่า ถ้าเครือข่าย Controller Link สะดุดเป็นช่วง ๆ แล้วกลับมาเอง จะไล่หาสาเหตุจากอะไร ตอนแรกผมเดาว่าคงมีแต่ไฟ LED หน้ายูนิตกับซอฟต์แวร์ของผู้ผลิตให้ดู ซึ่งทั้งสองอย่างต้องมีคนไปยืนอยู่หน้าตู้ตอนที่อาการเกิดพอดี พอเปิดคู่มือ Controller Link Units Operation Manual (W309-E1-12) อ่านถึงบทคำสั่ง ถึงรู้ว่าผมเดาผิด ตัวยูนิตเองตอบคำสั่ง FINS ชุดหนึ่งที่ให้ข้อมูลวินิจฉัยครบ และส่งคำสั่งพวกนี้ได้จาก ladder ของ PLC ตัวไหนก็ได้ในเครือข่าย แปลว่าเขียนโปรแกรมให้เก็บหลักฐานเองได้ตลอดเวลา ไม่ต้องรอคนไปยืนดู

ข้อจำกัดที่ต้องบอกก่อนอ่าน

ทั้งบทความนี้คืองานอ่านคู่มือ ผมยังไม่ได้ลองกับเครื่องจริง ไม่ได้ยิงคำสั่งเหล่านี้เข้า Controller Link unit ตัวไหนเลย ค่าใน control word และตำแหน่งไบต์ใน response ผมถอดจากผังในคู่มือ ตัวอย่างโค้ด Python รันได้จริงแต่ทดสอบกับข้อมูลที่ผมแต่งขึ้นเท่านั้น เลขหน้าที่อ้างเป็นเลขหน้าของไฟล์ PDF ของ W309 ฉบับ E1-12 รุ่นยูนิตที่ใหม่กว่าหรือเก่ากว่าอาจมีรายละเอียดต่างไป ให้เปิดคู่มือฉบับที่ตรงรุ่นก่อนใช้

คำสั่งชุดเดียวกันหยุดเครื่องจักรได้

FINS ไม่ได้มีแต่คำสั่งอ่าน ในชุดเดียวกันมีคำสั่งหยุด data link ทั้งเครือข่าย และมีคำสั่งเปลี่ยนโหมดของ CPU ปลายทางเป็น PROGRAM ซึ่งทำให้เอาต์พุตของเครื่องจักรที่ PLC ตัวนั้นคุมอยู่เปลี่ยนสถานะ การทดลองส่งคำสั่งใด ๆ เข้าเครือข่ายที่ต่อกับเครื่องจักรจริงต้องได้รับอนุญาตจากผู้รับผิดชอบเครื่อง และควรให้วิศวกรที่มีคุณสมบัติเป็นคนกำกับ บทความนี้เป็นบันทึกจากการอ่านคู่มือ ไม่ใช่ขั้นตอนที่ทดสอบแล้ว

คำสั่ง FINS 11 ตัวที่ Controller Link unit ตอบ

หัวข้อ 6-5 ของ W309 ให้ตารางคำสั่งที่ตัวยูนิตรับได้ไว้ 11 ตัว รหัสคำสั่งเป็น 2 ไบต์ ผมจัดใหม่ตามสิ่งที่ได้กลับมา และแยกสีตัวที่เปลี่ยนสถานะของเครือข่ายหรือลบข้อมูลออกจากตัวที่อ่านอย่างเดียว

รหัสชื่อคำสั่งสิ่งที่ได้กลับ หรือผลของคำสั่ง04 01DATA LINK STARTเปิด data link ทั้งเครือข่าย04 02DATA LINK STOPหยุด data link ทั้งเครือข่าย05 01CONTROLLER DATA READรุ่น เวอร์ชัน และ node address ของยูนิต06 01CONTROLLER STATUS READตัวนับ CRC error, token timeout รวม 7 ตัว06 02NETWORK STATUS READเวลารอบสื่อสารจริง และ error รายโหนด06 03DATA LINK STATUS READเวลารอบ refresh และสถานะรายโหนด08 01ECHOBACK TESTส่ง 1,998 ไบต์ แล้วได้กลับมาเหมือนเดิม08 02BROADCAST TEST RESULTS READจำนวนครั้งที่โหนดรับ broadcast ได้08 03BROADCAST TEST DATA SENDส่งข้อมูลทดสอบถึงทุกโหนด21 02ERROR LOG READerror log สูงสุด 39 รายการ (CLK21)21 03ERROR LOG CLEARลบ error log ทั้งหมดกรอบแดง = เปลี่ยนสถานะเครือข่ายหรือลบข้อมูล ต้องแยกจากงานอ่าน
คำสั่ง FINS ที่ Controller Link unit รองรับตาม W309 หัวข้อ 6-5 เจ็ดตัวเป็นคำสั่งอ่านหรือทดสอบที่ไม่เปลี่ยนสถานะ อีกสี่ตัวในกรอบแดงต้องจำกัดสิทธิ์

ตารางในคู่มือมีอีกสองคอลัมน์ที่บอกว่าคำสั่งไหนใช้ได้ตอน data link กำลังทำงานหรือหยุดอยู่ คำสั่งอ่านทั้งหมดใช้ได้ทั้งสองสถานะ ส่วน DATA LINK START ใช้ได้เฉพาะตอนที่ data link หยุดอยู่ และ DATA LINK STOP ใช้ได้เฉพาะตอนที่ data link ทำงานอยู่ ส่งผิดจังหวะจะได้ error กลับมา มีรายละเอียดหนึ่งที่ควรรู้ไว้ โหนดที่รับคำสั่ง DATA LINK START จะกลายเป็น startup node ของ data link รอบนั้น

11 คำสั่งที่ตัวยูนิตตอบ
39 รายการerror log รุ่น CLK21
1,998 ไบต์ข้อมูล echoback สูงสุด
100 usหน่วยเวลารอบสื่อสาร

ตัวนับบอกอะไร แยกปัญหาสายออกจากปัญหาโหนด

คำสั่งที่มีประโยชน์ที่สุดสำหรับอาการสะดุดเป็นช่วงคือ 06 01 CONTROLLER STATUS READ ตัว response มีตัวนับ 8 ตัว ตัวละ 1 ไบต์

ตัวนับ นับอะไร ถ้าเพิ่มขึ้น ชี้ไปทางไหน
Count 1 CRC error สาย หัวต่อ ตัวต้านทานปลายสาย สัญญาณรบกวน
Count 2 token re-send ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน
Count 3 token return ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน
Count 4 token timeout สายและ terminator เช่นเดียวกับ CRC
Count 5 polling timeout ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน
Count 6 controller change ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน
Count 7 active node change มีโหนดเข้าหรือออกจากเครือข่าย
Count 8 สงวนไว้ ไม่ใช้

คอลัมน์ขวาสุดสองแถวที่ผมมั่นใจคือ CRC error กับ token timeout ที่เพิ่มขึ้นชี้ไปที่ชั้นกายภาพ คือสายกับ terminator และ active node change ที่เพิ่มขึ้นชี้ไปที่โหนดใดโหนดหนึ่งเข้า ๆ ออก ๆ เช่นไฟเลี้ยงตก หรือ CPU รีสตาร์ต แถวอื่นผมเว้นไว้ เพราะยังไม่มีข้อมูลจริงมายืนยันว่าแต่ละตัวขยับในสถานการณ์แบบไหน ไม่อยากเดาจากชื่อ คู่มือมีหมายเหตุเรื่องรุ่นไว้ด้วย รุ่น CLK23 ไม่ใช้ Count 5 และยูนิตของ PLC รุ่นเก่าบางรุ่นไม่ใช้ Count 7

ปัญหาชั้นสาย

CRC error กับ token timeout เพิ่ม

ให้สงสัยสาย หัวต่อ และตัวต้านทานปลายสายก่อน response เดียวกันมีไบต์สถานะที่รายงานความเร็วที่ตั้งไว้และสถานะตัวต้านทานปลายสายของยูนิตนั้น เลยตรวจได้ด้วยว่ามีโหนดกลางสายที่เปิด terminator ค้างไว้หรือไม่ โดยไม่ต้องเดินไปเปิดตู้

ปัญหาชั้นโหนด

active node change เพิ่ม

ตัวนับ CRC นิ่ง แต่มีโหนดเข้าออก ให้ไปอ่าน 06 02 ต่อ เพราะมีสถานะรายโหนดว่าตัวไหนไม่อยู่ในเครือข่าย ออกไปแบบปกติหรือผิดปกติ และตัวไหนไม่ตอบ polling

คำสั่งถัดมา 06 02 NETWORK STATUS READ ให้ภาพของทั้งเครือข่าย ข้อมูลที่ได้คือสถานะการเข้าร่วมเครือข่ายรายโหนด โหนดละ 4 บิต, เวลารอบสื่อสารจริงเป็นหน่วย 100 ไมโครวินาที, เลขโหนดที่เป็น polling node อยู่ตอนนั้น, สถานะ error ต่อเนื่องของการรับ data link รายโหนด และตัวนับ error การรับ data link รายโหนด โหนดละ 1 ไบต์ นับได้ 0 ถึง 255 สะสมตั้งแต่เปิดไฟ ตัวนับชุดหลังนี้ตอบคำถามที่ 06 01 ตอบไม่ได้ คือปัญหาเกิดกับข้อมูลของโหนดไหน

ส่วน 06 03 DATA LINK STATUS READ ให้เวลารอบ refresh ของพื้นที่ data link ทั้งค่าปัจจุบันและค่าสูงสุด หน่วย 1 มิลลิวินาที ช่วง 0 ถึง 255 กับสถานะรายโหนดชุดเดียวกับที่ PLC เห็นในหน่วยความจำ ค่าสูงสุดของเวลารอบ refresh มีประโยชน์ตรงที่มันจำไว้ให้ ถ้ามีจังหวะหนึ่งที่รอบยาวผิดปกติ ค่าสูงสุดจะค้างอยู่ให้เห็นแม้ตอนที่ไปอ่านทุกอย่างกลับมาปกติแล้ว

สถานะของโหนดที่หลุดไปแล้วคือค่าค้าง

หมายเหตุท้ายคำสั่ง 06 03 ใน W309 หน้า 235 เขียนว่า Any node which is not active in the network retains the status that existed immediately prior to the generation of the communications error สถานะรายโหนดที่อ่านได้ของโหนดที่หลุดไปแล้วเลยเป็นค่าก่อนเกิดปัญหา ไม่ใช่ค่าปัจจุบัน บิตที่บอกว่าโปรแกรมของโหนดนั้นรันอยู่อาจยังเป็น 1 ทั้งที่เครื่องดับไปแล้ว ต้องอ่านคู่กับบิต communications error และสถานะการเข้าร่วมเครือข่ายเสมอ หมายเหตุข้อก่อนหน้าในหน้าเดียวกันบอกด้วยว่า สถานะ data link จะไม่ถูก refresh ระหว่างที่ data link หยุดอยู่

ส่งจาก ladder ด้วย CMND(490)

คำสั่งทั้งหมดส่งได้จากโปรแกรม PLC ด้วย CMND(490) ซึ่งมีตัวตั้ง 3 ตัว S คือ word แรกของข้อมูลคำสั่ง D คือ word แรกที่จะเก็บ response และ C คือ word แรกของ control data ซึ่งสำหรับ PLC ตระกูล CS/CJ มี 6 word ตั้งแต่ C ถึง C+5 ตามผังในหัวข้อ 6-1-2 ของ W309

Cไบต์คำสั่ง0-19900002C+1ไบต์ response0-1990001BC+2เครือข่าย00 หรือ 1-1270000C+3โหนด + unitดูแถวล่าง02FEC+4ตอบ/port/ซ้ำดูแถวล่าง0703C+5เวลารอ0.1-6553.5 s0028บิต 15-8โหนดปลายทาง1-62, FF = broadcastบิต 7-0unit addressFE = ยูนิต, 00 = CPUบิต 15response0 = ต้องการบิต 11-8port0-7บิต 3-0ส่งซ้ำ0-15 ครั้งตัวอย่าง: อ่าน 06 01 จากยูนิตของโหนด 2 ผ่าน port 7 รอ 4.0 วินาที
control word 6 ตัวของ CMND(490) สำหรับ PLC ตระกูล CS/CJ ตาม W309 หัวข้อ 6-1-2 แถวเลขฐานสิบหกคือค่าตัวอย่างที่ใช้อ่านสถานะจาก Controller Link unit ของโหนด 2

มีสามจุดที่ผมอ่านแล้วเกือบเข้าใจผิด จุดแรก unit address ใน C+3 ต้องเป็น FE ถ้าจะสั่งตัว Controller Link unit ถ้าใส่ 00 คำสั่งจะไปที่ CPU ของโหนดนั้นแทน ซึ่งรหัสคำสั่งเดียวกันมีความหมายคนละอย่าง จุดที่สอง บิต 15 ของ C+4 เป็น 0 แปลว่าต้องการ response เป็น 1 แปลว่าไม่ต้องการ กลับกับที่ผมเดาไว้ตอนแรก จุดที่สาม เวลารอ response ใน C+5 ถ้าใส่ 0000 จะได้ค่าเริ่มต้น 2 วินาที แต่คู่มือเตือนว่าถ้าความเร็วเครือข่ายต่ำ ค่าที่น้อยไปจะทำให้เกิด error และให้ค่ามาตรฐานไว้ประมาณ 4 วินาทีที่ 1 Mbps หรือ 8 วินาทีที่ 500 kbps

def cmnd_control(cmd_bytes, resp_bytes, node, unit=0xFE, net=0,
                 port=7, retries=3, wait_s=4.0, need_resp=True):
    """สร้าง control word C..C+5 ของ CMND(490) สำหรับ CS/CJ ตามผังใน W309 หัวข้อ 6-1-2"""
    assert 0 <= cmd_bytes <= 1990 and 0 <= resp_bytes <= 1990
    assert 0 <= net <= 127 and 0 <= port <= 7 and 0 <= retries <= 15
    c4 = (0x0000 if need_resp else 0x8000) | (port << 8) | retries
    return [cmd_bytes, resp_bytes, net, (node << 8) | unit, c4, round(wait_s * 10)]

# อ่าน CONTROLLER STATUS (06 01) จากตัว Controller Link unit ของโหนด 2
words = cmnd_control(cmd_bytes=2, resp_bytes=27, node=2)
print(' '.join(f'{w:04X}' for w in words))
# 0002 001B 0000 02FE 0703 0028

ตัวเลข 27 ไบต์ของ response มาจากการนับผังของคำสั่ง 06 01 คือ รหัสคำสั่ง 2 ไบต์ response code 2 ไบต์ สถานะการทำงาน 1 ไบต์ สถานะ 6 ไบต์ ตัวนับ 8 ไบต์ และรายการโหนดที่อยู่ในเครือข่าย 8 ไบต์ ถ้าเอาไปวางในหน่วยความจำของ PLC จะได้หน้าตาประมาณนี้

คำสั่ง    @CMND(490)   S = D01000   D = D01100   C = D01010

D01000   0601    รหัสคำสั่ง CONTROLLER STATUS READ
D01010   0002    C     จำนวนไบต์ของคำสั่ง
D01011   001B    C+1   จำนวนไบต์ของ response ที่รอรับ (27)
D01012   0000    C+2   เครือข่ายปลายทาง 00 = เครือข่ายตัวเอง
D01013   02FE    C+3   โหนด 2, unit FE = ยูนิตที่ต่อกับเครือข่าย
D01014   0703    C+4   ต้องการ response, port 7, ส่งซ้ำ 3 ครั้ง
D01015   0028    C+5   รอ response 4.0 วินาที

ก่อนสั่ง   A202.07 ต้อง ON     (port 7 ว่าง)
หลังจบ    A219.07 ON = จบแบบผิดปกติ,  A210 = completion code ของ port 7

แฟล็กสามกลุ่มท้ายตารางคือของที่ต้อง interlock ไว้ในโปรแกรมทุกครั้ง Communications Port Enabled Flag ที่ A202.00 ถึง A202.07 บอกว่า port 0 ถึง 7 ว่างหรือไม่ ต้องเป็น ON ก่อนสั่ง เพราะแต่ละ port ทำงานได้ทีละคำสั่ง Communications Port Error Flag ที่ A219.00 ถึง A219.07 บอกว่าคำสั่งล่าสุดของ port นั้นจบแบบผิดปกติ และ Completion Code ที่ A203 ถึง A210 เก็บรหัสผลลัพธ์ port ละ 1 word คู่มือย้ำอีกข้อว่า message service ไม่รับประกันว่าข้อความจะถึงปลายทาง ให้ตั้งจำนวนครั้งส่งซ้ำเป็นค่าที่ไม่ใช่ 0 เสมอ SEND(090) กับ RECV(098) ใช้ control word แนวเดียวกันแต่มี 5 word เพราะไม่มีช่องจำนวนไบต์ของ response

อ่านทุกนาทีแล้วเทียบส่วนต่าง

ตัวนับเดี่ยว ๆ บอกอะไรไม่ได้มาก ค่า CRC error เท่ากับ 40 อาจสะสมมาสามเดือน หรือเพิ่งเกิดในสิบนาทีที่แล้วก็ได้ รูปแบบการใช้ที่ผมเสนอเลยเป็นการอ่านเป็นคาบแล้วเก็บส่วนต่าง

  1. ให้ PLC ตัวหนึ่งในเครือข่ายส่ง 06 01 และ 06 02 ทุกนาที เก็บ response ลง DM เป็นแถวพร้อมเวลา
  2. คำนวณส่วนต่างของตัวนับแต่ละตัวเทียบกับรอบก่อน ส่วนต่างที่ไม่เป็นศูนย์คือเหตุการณ์ที่เกิดในนาทีนั้น
  3. ถ้า CRC error หรือ token timeout ขยับ ให้จดเวลาไว้เทียบกับเหตุการณ์หน้างาน เช่นเครื่องจักรตัวไหนสตาร์ตตอนนั้น
  4. ถ้า active node change ขยับ ให้ดูสถานะรายโหนดใน 06 02 ว่าโหนดไหนหายไป
  5. เมื่อสถานะ data link ของโหนดใดตก ให้ยิง 08 01 ECHOBACK TEST ไปที่โหนดนั้นทันที
  6. อ่าน 21 02 ERROR LOG READ เก็บไว้เป็นระยะ ก่อนที่รายการเก่าจะถูกเขียนทับ

ขั้นที่ 5 คือการแยกสองสาเหตุที่อาการภายนอกเหมือนกัน echoback ส่งข้อมูลทดสอบได้สูงสุด 1,998 ไบต์ไปที่โหนดปลายทาง แล้วโหนดนั้นส่งกลับมาเหมือนเดิมทุกไบต์ โดยไม่แตะ data link เลย ถ้า echoback ผ่านแต่ data link ของโหนดนั้นไม่ทำงาน เส้นทางสื่อสารถึงกันปกติ ปัญหาอยู่ที่การตั้ง data link เช่น data link table ผิด ถ้า echoback ไม่ผ่านด้วย โหนดนั้นติดต่อไม่ได้จริง ตารางแก้ปัญหาตาม response code ในหัวข้อ 6-7 ของคู่มือก็แนะนำทางเดียวกัน คือเมื่อเจอรหัสที่บอกว่าส่งซ้ำเกินจำนวนครั้ง ให้ตรวจการสื่อสารด้วย ECHOBACK TEST

แยกสาเหตุเมื่อ data link ของโหนดหนึ่งตกสถานะโหนดตกจาก 06 03->ยิง 08 01echoback->ผ่านดู data link table->ไม่ผ่านดู 06 01 ตัวนับสาย->อ่าน 21 02error log

โค้ดฝั่งวิเคราะห์เขียนได้สั้นมาก ผมเขียนเป็น Python เพื่อให้เห็นตำแหน่งไบต์ ถ้าทำใน PLC ก็เป็นการลบค่าใน DM ธรรมดา ข้อมูลตัวอย่างสองก้อนในโค้ดเป็นของที่ผมแต่งขึ้น ไม่ใช่ response จากเครื่องจริง

NAMES = ['crc_error', 'token_resend', 'token_return', 'token_timeout',
         'polling_timeout', 'controller_change', 'active_node_change', 'reserved']

def parse_0601(raw):
    """response ของ 06 01: รหัสคำสั่ง 2 + response code 2 + สถานะ 1 + 6 + ตัวนับ 8 + โหนด 8"""
    if len(raw) != 27 or raw[0:2] != bytes([0x06, 0x01]):
        raise ValueError('ไม่ใช่ response ของ 06 01')
    mres, sres = raw[2], raw[3]
    if mres & 0x80:
        raise RuntimeError('network relay error คำสั่งไปไม่ถึงปลายทาง')
    if (mres & 0x7F, sres & 0x3F) != (0, 0):
        raise RuntimeError(f'response code {mres:02X}{sres:02X}')
    return dict(zip(NAMES, raw[11:19]))

def delta(prev, now):
    # ตัวนับกว้าง 1 ไบต์ โค้ดนี้สมมติว่าเต็ม 255 แล้ววนกลับ 0 ซึ่งผมยังไม่ได้พิสูจน์
    return {k: (now[k] - prev[k]) % 256 for k in now if k != 'reserved'}

head = bytes([0x06, 0x01, 0x00, 0x00, 0x01]) + bytes(6)      # ข้อมูลสมมติ
t0 = parse_0601(head + bytes([3, 0, 0, 1, 0, 0, 2, 0]) + bytes(8))
t1 = parse_0601(head + bytes([9, 1, 0, 4, 0, 0, 2, 0]) + bytes(8))
print({k: v for k, v in delta(t0, t1).items() if v})
# {'crc_error': 6, 'token_resend': 1, 'token_timeout': 3}

ผลตัวอย่างนี้อ่านว่า ในหนึ่งนาทีมี CRC error เพิ่ม 6 ครั้ง token timeout เพิ่ม 3 ครั้ง ขณะที่ active node change ไม่ขยับ ตามตารางข้างบนคือให้ไปดูสายก่อนดูโหนด

เรื่องตัวนับวนรอบต้องขอย้ำ คู่มือบอกแค่ว่าตัวนับแต่ละตัวคืนค่ามาเป็น 1 ไบต์ ไม่ได้บอกในหน้านั้นว่าพอถึง 255 แล้วค้างหรือวนกลับ ถ้าค้าง ส่วนต่างจะเป็นศูนย์ตลอดหลังจากนั้นและโปรแกรมจะรายงานว่าปกติทั้งที่ไม่ใช่ เลยควรแจ้งเตือนเมื่อค่าใดถึง 255 ไว้ด้วยจนกว่าจะได้ลองกับเครื่องจริง ส่วน error log คู่มือระบุว่ารุ่น CLK21 เก็บได้สูงสุด 39 รายการ รุ่น CLK23 เก็บได้ 64 รายการ แต่ละรายการยาว 10 ไบต์ มีรหัส error รายละเอียด และวันเวลาที่เกิด ถ้าไม่มีรายการเลย จะได้ response code 1103 กลับมา ซึ่งไม่ใช่ความผิดพลาดของการสื่อสาร

response code และ network relay error

ทุก response ขึ้นต้นด้วยรหัสคำสั่งที่ส่งไป ตามด้วย response code 2 ไบต์ ไบต์แรกคือ MRES บอกหมวดของผล ไบต์ที่สองคือ SRES บอกรายละเอียด ค่า 00 00 คือจบปกติ หมวดที่จะเจอบ่อยในงานวินิจฉัยตามตารางในหัวข้อ 6-4 มีดังนี้

MRES ความหมาย
00 จบปกติ
01 error ที่โหนดตัวเอง
02 error ที่โหนดปลายทาง
03 error ของตัวควบคุมการสื่อสาร
04 ปลายทางไม่รองรับคำสั่งนี้
05 routing error
10 รูปแบบคำสั่งผิด
11 พารามิเตอร์ผิด
22 ทำไม่ได้ในโหมดปัจจุบัน

มีบิตพิเศษสามบิตที่ซ้อนอยู่ใน response code ตามหัวข้อ 6-7-1 บิต 7 ของไบต์แรกเป็น Relay Error Flag ถ้า ON แปลว่าเกิด network relay error คำสั่งไปไม่ถึงปลายทางเพราะติดอยู่ที่ยูนิตหรือเครือข่ายกลางทาง กรณีนี้จะมีข้อมูลตามหลัง response code อีก 2 ไบต์ บอกเลขเครือข่ายและเลขโหนดของจุดที่ส่งต่อไม่ได้ ใช้ตามรอยได้ว่าติดที่ไหน ส่วนบิต 6 และบิต 7 ของไบต์ที่สองเป็นแฟล็กว่า PLC ที่ตอบกลับมามี error แบบไม่ร้ายแรงหรือร้ายแรงอยู่ เวลาตรวจว่าจบปกติหรือไม่ เลยต้องตัดบิตพวกนี้ออกก่อนเทียบกับศูนย์ อย่างในฟังก์ชัน parse_0601 ข้างบน

ความเสี่ยง FINS สั่ง PLC อื่นหยุดได้

ส่วนนี้คือเหตุผลที่ผมไม่กล้าเขียนบทความนี้ให้จบแค่วิธีอ่าน ในตารางคำสั่งของตัวยูนิตเอง 04 01 กับ 04 02 เปิดและหยุด data link ของทั้งเครือข่ายได้จากโหนดใดก็ได้ที่ร่วมอยู่ใน data link และ 21 03 ลบ error log ซึ่งเป็นหลักฐานทิ้งทั้งหมด

ที่หนักกว่านั้นคือรหัสเดียวกันมีความหมายต่างกันตามปลายทาง ถ้า unit address เป็น FE รหัส 04 02 คือ DATA LINK STOP แต่ถ้า unit address เป็น 00 คือส่งถึง CPU รหัส 04 02 คือคำสั่ง STOP ซึ่ง W309 หัวข้อ 6-6-9 อธิบายไว้สำหรับ PLC ตระกูล C200HX/HG/HE และ CQM1H ว่าเปลี่ยน PLC เป็น PROGRAM mode หยุดการรันโปรแกรม สำหรับ CS/CJ คู่มือให้ไปดูคู่มืออ้างอิงคำสั่ง FINS (W227) ซึ่งผมยังไม่ได้เปิดอ่าน แต่เอกสารอบรมบท Message Service ที่ผมอ่านมีตัวอย่างใช้ CMND ส่ง 0402 ไปโหนด 2 แล้ว CPU ของโหนด 2 เปลี่ยนเป็น PROGRAM mode สรุปคือค่าใน control word ต่างกันแค่ไบต์เดียว จากคำสั่งหยุด data link กลายเป็นคำสั่งหยุด PLC ทั้งตัว

สิ่งที่ผมเสนอคือแยกงานอ่านออกจากงานสั่งให้ขาดตั้งแต่โครงสร้างโปรแกรม เขียนเป็นนโยบายไว้กับโครงการ แล้วตรวจโปรแกรมทุกตัวในเครือข่ายเทียบกับนโยบายนั้น

fins_policy:
  read_only:                # ใช้ในงานวินิจฉัยได้ ไม่เปลี่ยนสถานะเครือข่าย
    - "05 01"               # CONTROLLER DATA READ
    - "06 01"               # CONTROLLER STATUS READ
    - "06 02"               # NETWORK STATUS READ
    - "06 03"               # DATA LINK STATUS READ
    - "08 01"               # ECHOBACK TEST
    - "08 02"               # BROADCAST TEST RESULTS READ
    - "21 02"               # ERROR LOG READ
  needs_written_approval:   # ต้องมีผู้อนุมัติและอยู่ในบล็อกแยก มีกุญแจสั่งด้วยมือ
    - "04 01"               # DATA LINK START
    - "04 02"               # DATA LINK STOP และ STOP ของ CPU เมื่อ unit = 00
    - "08 03"               # BROADCAST TEST DATA SEND
    - "21 03"               # ERROR LOG CLEAR
  rules:
    - บล็อกวินิจฉัยใช้ unit address FE คงที่ ห้ามรับค่าจากตัวแปร
    - รหัสคำสั่งเป็นค่าคงที่ในโปรแกรม ห้ามให้ HMI เขียนลง word คำสั่งโดยตรง
    - CMND ทุกตัวในเครือข่ายต้องมีรายการว่าอยู่ในโปรแกรมไหน ส่งรหัสอะไร ไปโหนดไหน

กฎข้อแรกในไฟล์มาจากเรื่อง unit address ข้างบนโดยตรง ถ้าบล็อกวินิจฉัยรับ unit address มาจากตัวแปรที่ HMI หรือโปรแกรมส่วนอื่นเขียนได้ วันหนึ่งค่านั้นกลายเป็น 00 บล็อกที่ตั้งใจไว้แค่อ่านสถานะก็จะส่งคำสั่งถึง CPU แทน ส่วน broadcast test ผมจัดไว้ฝั่งต้องขออนุมัติ เพราะมันส่งข้อมูลถึงทุกโหนดพร้อมกัน ถึงคู่มือจะบอกว่าเป็นคำสั่งทดสอบ ผมยังไม่รู้ผลของมันต่อรอบสื่อสารของเครือข่ายที่กำลังเดินงานอยู่ เลยไม่อยากจัดให้เป็นของที่ใช้ได้อิสระ

สรุป

Controller Link unit ให้เครื่องมือวินิจฉัยมาครบในตัว อ่านตัวนับสายได้ อ่านเวลารอบจริงได้ อ่านสถานะรายโหนดได้ มี error log และมีการทดสอบเส้นทางที่ไม่แตะ data link ทั้งหมดส่งได้จาก ladder ด้วย CMND(490) ถ้าเครือข่ายสะดุดเป็นช่วง การเก็บส่วนต่างของตัวนับทุกนาทีจะบอกได้ว่าปัญหาอยู่ที่สายหรือที่โหนด โดยไม่ต้องมีคนไปเฝ้าหน้าตู้ แต่ช่องทางเดียวกันนี้สั่งหยุด data link และหยุด PLC ตัวอื่นได้ เลยต้องแยกงานอ่านออกจากงานสั่ง และรู้ให้ครบว่าในเครือข่ายมีโปรแกรมไหนใช้ CMND อยู่บ้าง

ส่วนตัวผมถ้าได้จับเครือข่ายแบบนี้จริง จะเริ่มจาก 06 01 กับ 21 02 สองคำสั่งก่อน เพราะอ่านอย่างเดียวและได้ข้อมูลที่ไม่มีทางได้จากไฟ LED ที่เหลือจะเพิ่มแค่ไหนก็ตามขนาดของเครือข่าย เอกสารอบรมที่ผมใช้ประกอบเป็นของยุคปี 2007 รุ่นใหม่มีความสามารถเพิ่ม ผมเลยยึดเลขหัวข้อและเลขหน้าของ W309 ฉบับ E1-12 เป็นหลัก พอได้ลองกับเครื่องจริงแล้วตำแหน่งไบต์หรือพฤติกรรมของตัวนับต่างจากที่ถอดไว้ตรงไหน เดี๋ยวกลับมาแก้เพิ่มให้ภายหลังครับ

เคยเจองานแบบนี้ไหม? ติดตรงไหน?

มาแลกวิธีกันต่อในบอร์ด LinuxThai

→ คุยต่อในบอร์ด

ความคิดเห็น 0

ยังไม่มีความคิดเห็น — เป็นคนแรกเลย