ปลั๊กอิน WP เก่าพังบน PHP 8: bareword, 0 == 'o' และอื่น ๆ
PHP 8 ไม่ได้แค่ลบฟังก์ชันเก่าทิ้ง แต่เปลี่ยนความหมายของโค้ดที่ยังรันได้ ผลคือหน้าเว็บโผล่ของที่ไม่เคยเห็นโดยไม่มี error สักบรรทัด ผมเลยเก็บรายการสิ่งที่เปลี่ยนจริงไว้ แล้วแก้ในที่เดิมโดยเทียบกับสำเนาอ้างอิงทุกรอบ
สรุปใน 1 นาที
- อาการ/ปัญหา
- ปลั๊กอิน WP เก่าบน PHP 8 เพี้ยนเงียบๆ หรือ fatal เพราะความหมายของโค้ดเปลี่ยน
- ใครควรอ่าน
- คนดูแลเว็บ WordPress ที่ปลั๊กอินหรือธีมเก่าไม่มีรุ่นใหม่
- ทางแก้แบบสั้น
- แก้ในที่เดิมทีละประเภท bareword, 0 == 'o', constructor แบบ PHP4, each, create_function และสตริงว่างในการคำนวณ แล้วเทียบกับสำเนาอ้างอิงทุกหน้า
พอดีเว็บ WordPress อายุสิบกว่าปีเว็บหนึ่งต้องออกจาก PHP 7.4 ผมอัป core ให้เป็นรุ่นปัจจุบันไปแล้ว (เรื่องนั้นเล่าไว้ใน ตอนอัป core ก่อนขึ้น 8.4) ธีมผมคงไว้ที่ major เดิม เพราะ major ใหม่ทิ้งโลโก้ สี และเลย์เอาต์ไป (ค่าพวกนั้นอยู่ใน option ของไลบรารีตัวเลือกธีม) ปลั๊กอินที่มีรุ่นใหม่ที่ดีกว่าผมอัป ส่วนตัวที่รุ่นใหม่แย่กว่าหรือ activate แล้ว fatal ผมคงรุ่นเดิมแล้วแก้โค้ดในที่เดิม บทความนี้เล่าว่าตอนแก้ ผมเจอว่า PHP 8 เปลี่ยนความหมายของโค้ดตรงไหนบ้างจริง ๆ และมีอาการที่ไม่มี error เลยแต่หน้าเว็บผิด
ทุกอย่างในตารางพฤติกรรมผมลองบน PHP 8.4 เครื่องตัวเองแล้ว ไม่ได้อ้างตามเอกสารอย่างเดียว ชื่อเว็บ ชื่อปลั๊กอิน และชื่อคนที่เกี่ยวข้องผมไม่ใส่ไว้
การแก้ปลั๊กอินในที่เดิมคือการแบกโค้ดที่ไม่มีใครดูแลต่อ ถ้ามีรุ่นใหม่ที่ใช้ได้ให้ใช้รุ่นใหม่ก่อนเสมอ และปลั๊กอินที่แก้แล้วต้องห้ามกดอัปเดตอัตโนมัติ เพราะการอัปเดตจะเขียนทับสิ่งที่แก้ไว้ ผมเลยจดไว้ทุกโฟลเดอร์ว่าแก้อะไรไป
เหตุผลที่ผมไม่อัปทุกอย่างเป็นรุ่นล่าสุดแล้วจบ มีสองข้อ ข้อแรก ธีม major ใหม่ไม่อ่านค่าเลย์เอาต์เดิม ทำให้โลโก้ สี และการจัดวางหายไปหมด ข้อสอง ปลั๊กอินบางตัว รุ่นใหม่ทิ้งค่าตั้งเลย์เอาต์ของรุ่นเดิม หรือ fatal ตั้งแต่ตอน activate ผมรู้เพราะลองทีละตัวบนสำเนาก่อนเสมอ ไม่ได้เดา การคงรุ่นเดิมแล้วแก้โค้ดในที่เดิมเลยเป็นทางที่ความเสี่ยงต่ำสุดสำหรับเว็บนี้ แม้จะไม่ใช่ทางที่สวยที่สุด
ตารางที่ผมใช้ตัดสินใจ: อะไรเปลี่ยนความหมายจริง
ก่อนลงมือผมเขียนตารางนี้ไว้ข้างจอ มันตอบคำถามเดียวคือ "โค้ดบรรทัดนี้ใน PHP 7 กับ PHP 8 ทำเหมือนกันไหม" ถ้าไม่เหมือน ต้องแก้ ถ้าเหมือนก็ไม่ต้องแตะ
ในตารางแถวที่อันตรายที่สุดสำหรับผมคือแถว 0 == 'o' กับ 'abc' == 0 เพราะมันไม่ทำให้หน้าเว็บล่ม โค้ดยังรันได้ แต่ทางเดินของโปรแกรมเปลี่ยนไป ลองดูเองได้ง่าย ๆ
php -r 'var_dump(0 == "o", "abc" == 0, "" == 0, null == "o");'
# PHP 7.x -> bool(true) bool(true) bool(true) bool(true)
# PHP 8.4 -> bool(false) bool(false) bool(false) bool(false)
php -r 'try { var_dump("" * 1); } catch (Throwable $e) { echo get_class($e), ": ", $e->getMessage(), "\n"; }'
# PHP 8.4 -> TypeError: Unsupported operand types: string * int
php -r 'echo FOO;'
# PHP 8.4 -> Error: Undefined constant "FOO"
เปลี่ยนที่ 1: bareword เปลี่ยนจาก notice เป็น fatal
ค่าคงที่ที่เขียนไม่ใส่เครื่องหมายคำพูด เช่น array('x' => o) ใน PHP 7 เป็นแค่ notice แล้ว PHP เอาชื่อนั้นมาเป็นสตริงให้ 'o' ใน PHP 8 echo FOO; เป็น Error: Undefined constant "FOO" ทันที หน้าที่เรียกบรรทัดนี้ตายทั้งหน้า วิธีแก้ตรงไปตรงมา ใส่เครื่องหมายคำพูด ตัวอย่างจริงที่ผมเจอในปลั๊กอินเก่าคือ == NA ที่ต้องเปลี่ยนเป็น == 'NA'
เรื่องนี้คล้ายกับที่ผมเจอตอนกู้เว็บที่เรียก mysql_* ด้วย shim ไฟล์เดียว ซึ่งมีหน้าหนึ่งที่ตายเพราะ == NA เหมือนกัน
เปลี่ยนที่ 2: 0 == 'o' จาก true เป็น false
เรื่องนี้คือเรื่องที่ทำให้ผมนั่งอ่านโค้ดนานที่สุด เพราะไม่มี error ใด ๆ ปลั๊กอินเลย์เอาต์ตัวหนึ่งเก็บค่าตั้ง "แบ่งหน้า" (paged) ไว้ใน option แล้วเอามาเทียบกับสตริง 'o' เพื่อให้หมายความว่า "ไม่ต้องแสดง pager" ผมไม่ได้เก็บนิพจน์เดิมของปลั๊กอินไว้ เลยยกเป็นตัวอย่างสมมติที่ให้พฤติกรรมเดียวกัน ฝั่งซ้ายของการเทียบออกมาเป็นเลข 0 บน PHP 7 0 == 'o' เป็น true เพราะ PHP เอาสตริง 'o' ไปแปลงเป็นตัวเลข 0 ก่อนเทียบ บน PHP 8 เปรียบเทียบตัวเลขกับสตริงที่ไม่ใช่ตัวเลขจะแปลงตัวเลขเป็นสตริง แล้วเทียบสตริงกัน '0' ไม่เท่ากับ 'o' ผลลัพธ์เลยเป็น false เงื่อนไขพลิกด้าน และ pager ก็โผล่ขึ้นที่ท้ายหน้าแรกเองโดยไม่มีใครสั่ง
หมายเหตุ ผมไม่ยกโค้ดจริงของปลั๊กอินมาแปะ ตัวอย่างข้างล่างเขียนขึ้นใหม่
<?php
$paged = 0; // ค่าตั้ง "แบ่งหน้า" ที่ออกมาเป็นเลข 0 หมายถึงไม่แบ่งหน้า
// แบบเก่า: PHP 7 ได้ true, PHP 8 ได้ false -> pager โผล่ขึ้นมาเอง
if ($paged == 'o') { /* ซ่อน pager */ }
// แบบที่ผมแก้: แปลงชนิดก่อน แล้วเทียบตรง ๆ ให้ความหมายไม่ขึ้นกับรุ่น PHP
if ((int) $paged === 0 || $paged === 'o') { /* ซ่อน pager */ }
ข้อควรจำของข้อนี้ ไม่ใช่ "ใช้ === เสมอ" แต่คือ ถ้าโค้ดเก่าเทียบสตริงกับตัวเลขด้วย == ให้ถามว่าตอนเขียนผู้เขียนหมายความว่าอะไร แล้วเขียนความหมายนั้นให้ชัด

เปลี่ยนที่ 3 ถึง 6: constructor, each, สตริงว่าง, curly
Constructor แบบ PHP4 เมธอดที่ชื่อเดียวกับคลาสเคยเป็น constructor ใน PHP 8 มันเป็นเมธอดธรรมดาที่ไม่มีใครเรียก ผมลอง class A { function A(){ echo 'ctor'; } } new A; บน 8.4 ไม่พิมพ์อะไรเลย ผลกระทบจริงคือ widget เก่าที่เรียก parent::WP_Widget() พัง ผมต้องแก้ไฟล์ widget ของธีม 3 ไฟล์กับ widget ตัวแสดงโพสต์ตามหมวดอีกตัว
// เดิม
class Old_Widget extends WP_Widget {
function Old_Widget() { parent::WP_Widget(false, 'Old'); }
}
// แก้
class Old_Widget extends WP_Widget {
function __construct() { parent::__construct(false, 'Old'); }
}
each() กับ create_function() ถูกถอด ผมเช็ก function_exists ทั้งสองตัวบน 8.4 ได้ false ผลที่เจอจริงคือไลบรารีตัวเลือกของธีมใช้ create_function ทำให้ admin-ajax.php ตอบ 500 และหลังบ้านใช้ไม่ได้จนกว่าจะเปลี่ยนเป็น closure
สตริงในการคำนวณ '' * 1 และ 'abc' * 1 โยน TypeError: Unsupported operand types: string * int ผมทดสอบแล้ว ส่วน '5 apples' + 1 ยังได้ 6 พร้อม warning ปลั๊กอิน lightbox ตัวหนึ่งรับ attribute ของ shortcode เป็นสตริงทั้งหมด และเอาไปคูณตรง ๆ ต้องใส่ (int) ก่อนคำนวณ
Curly offset และ ternary ซ้อน $s{0} เป็น parse error ส่วน a ? b : c ? d : e ที่ไม่มีวงเล็บเป็น compile error ข้อความจริงคือ Unparenthesized `a ? b : c ? d : e` is not supported
ตัวแก้ขนาดเล็กทีละประเภท
ผมไม่นั่งแก้ด้วยมือทีละบรรทัด เพราะไฟล์เยอะและพลาดง่าย ผมเขียนตัวแก้เล็ก ๆ แยกตามประเภทของปัญหา คือตัวแก้ bareword ตัวแก้ constructor ตัวแก้ฟังก์ชันที่ถูกถอด และตัวแปลง curly offset ที่วน php -l จนไฟล์ผ่านการ lint ทุกตัวมีกติกาเดียวกัน คือเก็บไฟล์เดิมไว้ก่อนแก้ แก้เฉพาะรูปแบบที่ตรวจจับได้ชัด และ lint ทุกครั้งหลังแก้
ตัวแปลง curly offset เป็นตัวเดียวที่ผมให้มัน "ลองแก้ แล้วถาม lint" เพราะรูปแบบ $s{0} ปนกับโค้ดอื่นได้หลายแบบ เช่นภายในสตริง ผมเลยให้มันแก้เฉพาะบรรทัดที่ php -l รายงานว่ามีปัญหา แล้ววนจนไฟล์ผ่านหรือไม่มีอะไรให้แก้เพิ่ม
#!/usr/bin/env python3
# curly-offset fixer (ย่อ): แก้เฉพาะบรรทัดที่ php -l ชี้ แล้ววน lint จนผ่าน
import re, subprocess, sys
PHP = "/usr/local/php84/bin/php"
PAT = re.compile(r"(\$[A-Za-z_]\w*)\{([^{}]+)\}")
def lint(path):
r = subprocess.run([PHP, "-l", path], capture_output=True, text=True)
m = re.search(r"on line (\d+)", r.stdout + r.stderr)
return r.returncode == 0, int(m.group(1)) if m else None
path = sys.argv[1]
for _ in range(50): # กันวนไม่รู้จบ
ok, line = lint(path)
if ok or line is None:
break
src = open(path, encoding="utf-8", errors="surrogateescape").read().split("\n")
new = PAT.sub(r"\1[\2]", src[line - 1])
if new == src[line - 1]:
break # แก้ต่อไม่ได้ ให้คนมาดู
src[line - 1] = new
open(path, "w", encoding="utf-8", errors="surrogateescape").write("\n".join(src))
print("lint ok" if lint(path)[0] else "ยังไม่ผ่าน ต้องดูด้วยมือ")
#!/bin/bash
# แพตช์ไฟล์เดียวอย่างปลอดภัย: เก็บต้นฉบับ -> แก้ -> lint -> ไม่ผ่านให้คืนต้นฉบับ
F=$1
cp -a "$F" "$F.php7bak" # ต้นฉบับ ห้ามหาย
php-fix-barewords "$F" # ตัวแก้เฉพาะประเภท (เขียนเอง)
if ! /usr/local/php84/bin/php -l "$F" >/dev/null 2>&1; then
mv -f "$F.php7bak" "$F" # lint ไม่ผ่านคืนทันที
echo "[REVERT] $F"
fi
ไฟล์สำรองที่วางในโฟลเดอร์เว็บ ถ้าไม่ปิดไว้ คนเรียก URL ตรง ๆ จะได้ซอร์สโค้ดไปอ่าน ผมเลยใส่กฎใน .htaccess ปฏิเสธ *.php7bak ทุกโฟลเดอร์ที่แก้ และใส่โน้ตสั้น ๆ ไว้ข้างในโฟลเดอร์ว่าแก้อะไรไป โดยไม่ใส่ชื่อคนแก้
# .htaccess ในโฟลเดอร์ที่แพตช์: ห้ามโหลดไฟล์สำรอง
<FilesMatch "\.php7bak$">
Require all denied
</FilesMatch>
ลำดับที่ผมไล่ในรอบนี้คือแก้ของที่ล่มเสียงดังก่อน (bareword, constructor, ฟังก์ชันที่ถูกถอด, curly offset, ternary ซ้อน) เพราะมันบอกตัวเองผ่าน fatal และ php -l จับได้บางส่วน จากนั้นค่อยเทียบหน้าเว็บทั้งชุดกับสำเนาอ้างอิงเพื่อหาของที่เงียบ อย่างเรื่อง pager กับการคำนวณสตริงว่าง ซึ่งหน้าเว็บไม่ล่ม แต่ผลผิด ถ้าสลับลำดับ ผมจะมัวเสียเวลาเทียบหน้าที่ยังล่มอยู่ ผลต่างจะท่วมจนอ่านของที่เงียบไม่ออก
เทียบกับสำเนาอ้างอิง ไม่ใช้ความรู้สึก
เหตุผลที่ผมกล้าแก้ในที่เดิมคือผมมีสำเนาอ้างอิงของเว็บเดิม (ไฟล์กับฐานข้อมูลก่อนอัป) รันบน PHP 7.4 บนพอร์ตส่วนตัว เข้าผ่าน ssh tunnel เท่านั้น แล้ว crawl ทั้งเว็บที่แพตช์แล้วบน 8.4 กับสำเนาด้วยรายการหน้าชุดเดียวกัน เทียบข้อความที่เห็นทีละ byte และเทียบภาพหน้าจอ เจอต่างตรงไหนก็แก้แล้ววนใหม่ เมื่อเจ้าของเว็บตรวจรับแล้วผมลบสำเนาทิ้ง
ขอบเขตการตรวจของผมคือหน้าสุ่ม 401 หน้า, โพสต์แกลเลอรีทั้ง 115 โพสต์, shortcode ทุกชนิด, หน้าหลังบ้านโดยใช้แอดมินชั่วคราว (ลบทิ้งทันทีหลังใช้) และทุกหน้าที่ถูกแก้ในช่วงปี 2024 ถึง 2026 รวม 118 หน้า ผลคือไม่มีรูปเสียสักรูป
- ทำสำเนาอ้างอิงของเว็บเดิมให้รันบน PHP 7.4 บนพอร์ตส่วนตัว
- แก้ในที่เดิมด้วยตัวแก้ตามประเภท พร้อมเก็บ
.php7bakทุกไฟล์ - crawl สำเนากับเว็บใหม่ด้วยรายการหน้าชุดเดียวกัน แล้วเทียบข้อความกับภาพ
- ตรวจทุกชนิด shortcode และหน้าหลังบ้านด้วยแอดมินชั่วคราว
- ปล่อยจริง ห้ามเปิดอัปเดตอัตโนมัติของปลั๊กอินที่แก้ไว้

เรื่องท้ายที่เป็นงานดูแลระยะยาว
หลังเว็บผ่านการตรวจ เหลือเรื่องปฏิบัติการสองเรื่อง เรื่องแรก error log โตประมาณ 4,000 บรรทัดทุก 10 นาที เพราะ deprecation warning ของโค้ดเก่าที่ยังทำงานอยู่ ผมไม่แก้ทุกบรรทัด แต่เขียน mu-plugin ตัวเล็กลดระดับการรายงานเฉพาะฝั่งหน้าเว็บ
<?php
/* wp-content/mu-plugins/quiet-legacy-warnings.php */
if (!is_admin()) {
error_reporting(error_reporting() & ~(E_DEPRECATED | E_USER_DEPRECATED | E_NOTICE));
}
เรื่องที่สอง ไฟล์ .php ของเว็บเดิมเมื่อปี 2010 ที่เรียก mysql_connect ยังถูกเรียกอยู่ทั้งจากผู้เข้าชมและ Google ทำให้ log เต็ม ผมตอบ 410 Gone ด้วยหน้าสถิตสำหรับทุกไฟล์ .php ที่มีอยู่จริงแต่ไม่ใช่ของ WordPress ผ่านกฎใน .htaccess ส่วนไฟล์ static ในโฟลเดอร์เดิมยังเสิร์ฟได้ตามปกติ วิธีนี้ปิดเสียงสคริปต์ทดสอบเมลที่ตกค้างไปด้วย
# ตัวอย่าง: ตอบ 410 Gone ให้สคริปต์เก่านอก WordPress (รายการโฟลเดอร์เป็นค่าสมมติ)
RewriteEngine On
RewriteCond %{REQUEST_URI} ^/(old-scripts|legacy-tools)/ [NC]
RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} \.php$ [NC]
RewriteCond %{REQUEST_FILENAME} -f
RewriteRule ^ - [G,L]
ErrorDocument 410 /gone.html
log โต 4,000 บรรทัดต่อ 10 นาที
ล็อกจริงที่มีประโยชน์จมอยู่ในเสียง และดิสก์โตเรื่อย ๆ
mu-plugin กับ 410 Gone
ลดระดับการรายงานฝั่งหน้าเว็บ และปิดทางให้สคริปต์ตายที่ยังโดนเรียก
สรุปที่ผมเอาไปใช้ต่อ ถ้าจะแก้ปลั๊กอินเก่าให้ผ่าน PHP 8 ให้ไล่ดูหกกลุ่มในตารางก่อน แล้วระวังกลุ่มที่ไม่มี error มากที่สุด คือการเทียบตัวเลขกับสตริงด้วย == เก็บต้นฉบับ เทียบกับสำเนาอ้างอิงทุกรอบ และอย่าปล่อยให้ใครกดอัปเดตทับ ส่วนตัวผมไม่ถือว่านี่คือทางออกถาวร เป็นแค่ช่วงเวลาที่ซื้อไว้ให้เจ้าของเว็บตัดสินใจเรื่องการเขียนใหม่ ตามสะดวกครับ ตรงไหนที่ผมอธิบายยังไม่ครบ เดี๋ยวกลับมาแก้เพิ่มให้ภายหลังครับ
อยากให้เราทำให้ไหม?
ให้เราช่วยติดตั้ง ตั้งค่า ย้ายระบบ หรือแก้ปัญหาเซิร์ฟเวอร์ เพื่อให้คุณมีเวลาไปทำงานที่สำคัญกว่า
เคยเจองานแบบนี้ไหม? ติดตรงไหน?
มาแลกวิธีกันต่อในบอร์ด LinuxThai



ความคิดเห็น 0
ยังไม่มีความคิดเห็น — เป็นคนแรกเลย